Бөгенбай батыр 1-бөлім

Өтіпті біздің қазақ жақсы жайдан естіген тамаш Етіп қалар қайран. Қазақтың құба қалмақ заманында сөйлейін Қанжығалы Бөген байдан. Өтіпті қанжығалы қарт Бөген бай мекені қошып қонған Шет Құрайда. Қазақ пен қалмақ атыс қылған кезде әкесі әруақ Қонған ер Маяндай. Ерлікпен Бөген байда тартыпты күй сол күнде Қанжығалы тоғыз мың үй. Қасына жолдас болған ерлеріне түскенді шабынды Дауын қылыпты сый. Бүгіннің әркім естіп білген атын біледі Маян байдан Туған затын. Сұлғын дей Бөген байдың баласы жоқ, Ал сада бала үшін он төрт қатын. Ерліктің ер Бөген бай қылған затын түзеткен сайын Қыран салтанатын. Қан төгіл соғыста жаяу қалып беріпті жолдасының Емінген атын. Бүгіннің жүрген жер күнді думан тулар адан қалмақты Қолмен қылған. Нәсленде саяқтық болса керек, он жеті ұл, Бір қыз екен бірге туған. Қазақта үлгі болған бөкен қарт ерлердің бола бермес Мұндай арты. Әкесі Маян өлген күндерінде бар екен еркек Кіндік тоқсан алты. Жасында жетпіс алты дүние салған әркімді жазым етер Мына жалғыз. Ешбір ханға бағынбай бөген батыр жеке жол қанжыға Ой өзі салған. Маянның атасының аты егіз дәулеті, Мал байлығы ошаң теңіз. Жайлауы Көксеқияқ деген жерде көшуі бір ай Жылық естісеңіз. Қаншер егізкенге бермепті киік қатындар айтады екен Қосылған деп. Баласы Маян байдың шауқаттан сой қалмапты Еркек кіндік қыл құйрық деп. Елінде Билеп жүрген екі төре Ма екең көсіріпті еріп бере. Дәулеті олардың да асқан екен төреге Маян байдың Жүрген ере. Маян бай дүниеден қайтқаннан соң бөгеннен жетті Таяғы өле-өле. Төрелік дәрежесін қылдырмапты ау ақсандық емей сұра Ұл небіне. Төрелер өткен күнін сағынып тұр, Соңынан Маян ұлы қағынып тұр. Қамшыдан қорыққаннан екі төре құл болып, Бөген байға бағынып тұр. Бір табы қанжығаның Дулат деген. Оларды жоқтайды екен төрегегін. Бөген бай оларға да қамшы жұмсап төресің білемісің Дейді тегін. Құл Жәбек Есімбек пен екі төре айырылған төреліктен Қамшы көре. Оларға қанжыға емес, Қазақтар да жүр екен іштен тынып, Әбден көне. Туысқан Маян Жоян бірге ғана. Егізден туған ұлын тоғыз сана. Ағасы Маян байдың Жоян елден туыпты жиырма жеті Еркек бала. Онылы туған екен Бәйбішеден. Аналық Тоқалдың аты екен. Бәрінің батыр сынды тұлпаты бар. Тоқалдан туған ұлы он екі екен. Тоқалдың үлкен ұлы Ер Қасқабай. Сол кезде жиырма беске жасы келген. Сол күнде ол Бөген байға сері екен. Жалынды шын желдей көре екен. Қайраты болғандығы бұлай тұрсын, Ұтынған жолына да бере екен. Әркім ақ асқаны ер көреді екен. Бөгеннен қалмайды ол келін.