Алау батыр

Айсаның інісінің баласы Алау еді. Ол Есен сүйін деген қалмаққа тынады. Олар уағаш даяс қасында отырған елеген. Сонда Айсаның Алауға айтып тұрған жер екен. Шетіде қалдың әкеңнен ересек болып сен жетті ей. Асыраған ағаңнан енді кетіп барасың. Біздей туған ағаңа өнерлігіңді етпеді ей. Ағаңмен бірге кетпедің Шырағым деп атаға уын ағаңа бұдын еткен ей. Ахметтің де жоқ еді қатардан сірә кемдігі. Бірге жүрсең ағаңмен көрер едің жақсы жаманды. Кетемін деп ойладың Бір үлкен жауға жалғыз бас. Жалғыз кетсең дарасың артқа бір мүлсен келмейсің. Қалмақ деген жаман ел жалғыз қалмақ қапыда. Дұшпанның білмек керек шамасын Мінгенде атың сұры еді. Неше жылдай байлауда бағында шарбақ түреді. Сауытсыз гидің шарайына Жебені қолға алмадың. Будың алмауыс беліңнен жалғыз кеттің еліңнен. Найзаменен жебің жоқ өзіңде жас баласы. Он жасыңа келгенде Жалғыз қайда Барасың-ай Жалғыз қайда Барасың-ай. Тірі келсе Ахмет Қатарына ер деді. Дұшпанға еткен айласын Ахмет жанның көр деді. Тілімді алсаң сен деді айтып болдым мен деді. Барамын деген бұл жауың жүде бір мықты Ел деді. Тілімді алсаң Алау жан Қызылбасқа бар сен деді. Қызылбас емес қалмақтай босаңырақ ел деді. Және жақын жерде де Қызылбасқа сен барсаң екі айда Балам жетесің. Есен сүйін қалмаққа төрт айда талып жетерсің-ай. Есен сүйін қалмақты іздейтін болсаң сен балам Шаттың Бойын жағала. Темір деген бір жер бар ол Шаттың жатқан бойында. Жемнің тістік бетінде ол бір биік төрткүлде. Төрткүлден өтсең құм болар құмның арғы жағасы асу Дария бұл болар. Ол ағып жатқан сыр болар арғы жағын арала. Ұзыннан жатқан ну болар елсіз жер бу болар. Жаздың күні көлеңке қыстың күні ық болар. Байтақ жатқан жер еді қыр көргендей жалпаңдап шаба Берме сен деді. Ерлік деген бір болар айла деген он болар. Айласыз жер сор болар сонда Алау сөйлейді. Ақылы кәмпіл Данедің халық билеген қанедің талайды Көрген жанедің. Он жасымда ат мініп жетейін деп әр жолға сапар Шығып түзелдім. Барайын деп тар жолға жер қиғаш құм дедің жүде Алыс бұл дедің. Барайын деп кезендім Есен сүйін Қалмақтың бекен қылған жеріне. Марта өкел етермін атқа мінсем кетермін тастыры Баққа қалысты. Мінгесін атқа кезеніп енді бармай Нетемін. Алау деген ер еді атқа мініп алғансын. Іркілсін бе батырың қорамсақ жоқ белінде ақсың жоқ Қолында алты ұлаш алмасты беліне тартып буады. Бекітіп алмас алған соң содан басқа қару жоқ батыр Да кетіп барады. Жауды көзім көрер деп Қолына алған қаруды жаудың өзі ақ берер деп. Сауыты жоқ шарайына басында бар қалқаны дулыға жоқ Басында жолдас жоқ қасында. Күні түні жол жүріп Шаттың бойын жағалап шаршамай Батыр жүреді. Төрткүлдің келіп ол шықты Алау батыр басына. Көрінер деп барғансын білуге жердің шамасын. Көрінетін қара жоқ қабырлар жан-жағына жоқ. Алды жатқан құм болды тістік жағы шаң болды. Құмнан әрмен бұл өтсе шалқыған айдын көл болды. Көлден әрі өткесін ағып жатқан су болды. Ну ағашты аралап солай қырай ер кетті арасында Жиырма-отыз күн өтті. Күнде бір жүзге толады сонда үш ай он күн Болады. Сонда көрді бір елдің жайылып жатқан қарасын. Кім екенін білмеді мал шетіне жақындап келді батыр Япырай. Айтқан сөз кетсін беді малшылар. Кәпір ай. Сөйтіп көрді қалмақтың мал бағып жүрген баласын Жайылып жатқан қойы көп. Сиырменен барды түйесі жылқысы жоқ ел екен. Дәулетінің ең азы жылқы әбден кем екен. Сонда бір шал жүр екен. Мал баққанның ішінде талайды көрген шал екен. Көпті көрген жан екен. Жетіп келіп қасына кімсің деп ала сұрады. Сонда шалың сөйлейді. Біз бір байтақ ел дейді. Қалмақ деген біз емес, жақсылап көрші сен дейді. Есен Сүйін ханымыз сондай мықты жанымызды жас Күнімде көп қаңғып ғәріп болдым мен дейді. Көздің нұры танулы кәрілік жетіп қалулы көзім жетіп Танысам ноғай ма деп тұрмын мен сізді. Сонда Алау сөйлейді. Мекенімді сұрасаң, Ащы башаттың бойы еді. Өзелімді сұрасаң Ноғайлы деген ел еді. Іздегенім сұрасаң Есен сүйін қалмақтың мекені еткен Жер еді. Уағыш деген дария, сол қалмақтар бар Еді. Енді маған айтыңыз, бұл не деген жер еді? Сонда қартың сөйлейді. Ай жас бала, жас бала жылқыдан міндің сұр деді. Енді айтайын қалмақтың асылын сау сен де біл деді. Қатыным мен балам жоқ, аға інім және жоқ. Ешбір дәулет қарам жоқ.