Ұзақбай мен Сүгірдің жауаптасуы

Ашым жақсы. Сағынады-ау, Бөлек қалса-au. Неге десе сауабынан мұрыны жатады дейді ғой Қабірінен хабар алса. Екеуі қатар жүрген еді тарлан болыпты көңілінде Қайғы-қарман. Айырылып сүңгір қарттан қалғаннан соң-ай қамығып Қарт Құзақбай кетті ойға. Қалғандай шопан болып ауырып ойға. Қолға алып домбырасын жүрді тардан жүректе толып Жатыр қайғы-қарман. Басына шопан атаның келді жетіп, Сөйледі енді бұған баян етіп. Әй қазақтан мені жақмай едім тардан, Көңілде қалды мыңды болып арман. Әулие шопан атаға-ай бердім сәлем. Дүниеден бұрын өткен қартым едің. Әй айырған талай мүмін-мұсылманды. Хақ дедің мойынын хаққа ұсынғанды. Кәпірдің бәрін қуған қайырған жер. Арасын кәпірлерден мұсылманды-ай шапағат болып Жаудан айырған жер. Атақты шопан ата едің бабам басына келіп тұрған мен Бір балаң. Өзіңді басып мына өте алмадым. Әй өзіңді басып бүгін өте алмадым. Әй жол тауып сенен бөлек кете алмадым. Дегені бұл қан шығары дар Алланың. Әй бір жүрген бекендіктің ұлы сүгір. Құрбасым бірге ойнап бірге өскен. Жоқ еді бір-бірімізге тілі тиіп, Көкіректі қайғы жоқ қой бұрын кеткен. Я баба қолың бұзай берсең бата. Басына келіп тұрған мен бір бота. Айтылған әр сөзімде болғай қуа. Әй жаратқан құлху уалла әлхам нағу. Болмағай тілімізден мақұрып сұра. Деді де қарт ұзақбай тұрды орнынан. Сөйледі шопан ата баласына, көзінің ағы менен Қарасына. Әй ұзақбай сен де жүйрік едің данам, Бәрің де менен туған мыңды балам. Сүгірдің әне жатыр саңғаны Қа-Әй қасымда он адамға жетпейді сүгір. Сағынып жатқан шығар сөзді басын. Бара бер дейді балам менен де ұлықсат енді мына Ашық басың. Қайғырып көп қамығып болма балам. Әй кетеді көкіректің мыңды жараң. Өлмесе қайда кетті бұл дүниеден пайғамбар отыз үш Мың жиырма төрт мың пайғамбар оны қиман ата бабаң. Ел бетет қасиетті бірдей өткен, Ежелгі талай батыр ерді өткен. Біз емес пайғамбар мен сахабалар, әулие ажалына Тағат таппай. Кәлима сәддаттардың бәрі кеткен. Солардың ең соңында туғдың бірге, қамығып сен де Ладың балам неге? Сүгірдің жатқан жері деді саға, болады бір Құдайым Бәрі пана. Бергесін шопан ата қолын жайып, Сүкең қарт сүгірге келді жетіп. Сөйледі біраз уақыт осына да, сағынып жан жолдасына. Әй баян етіп-ай, Баян етіп. Әй Басыңа келдім сүгірім. Әй қатарда едік қой туғаннан-ай. Ешкімге пайда көрген жоқ. Әй ата бір жаның қалғаннан. Басыңа иман берді ете жолдасың болғай иманнан. Бір дүние сүгір сен едің жан емес едің қорғанған. Ел бір жайық сар қобда-ай саласын тағай шарладың. Алығын салдың әр жерде-ай, аға мен жеңге алмадың. Қарадың барда қан құран араладың ауыр жүректен Байлығы өлермен. Жан емессің ғой жағалып тіл аузың көнерген. Әй сегізден ара сатай мен он екің ата байыла. Жеті таңбалы жетіру, алты таңбалы әлімде жиырма бес Таңбалы күшіңіздің баласы. Әй адайы да сүгір келді де өзгерең қойған жұмысың. Оқ атысқан жандар да қол алысып, Құшақтап тоқтатып еді ауырысын. Әрбір айтқан сөзіңде Алланың айтқан мөрі бар. Бармағыңның ішінде пайғамбардың көзі бар. Аузыңнан шыққан сөзіңде-ай жәннаттың жарық төрі бар. Абырмен ақтан нұрымдай, байбаққы да сырымдай, Аузыңнан шыққан сөздерің болмағай берге шығымдай. Алпыс тұстұң өнерлеп, сөйледің сөзді шеберлеп. Уә, сен қайда барын ай, екеуміз қатар бақиғай. Бір кәттан сақ ұзақбай болма сен деп арманың мені Тастап ағып кетіпсің. Мен енді көңілің қалды ма, я болмаса ортаға біреу Бөлек салды ма? Сау-саламат бармысың? Айтa келдім ау, бармысың? Әй бақиға кеткен кешегі ес қуатты құшақтап. Басылды ма басы көр жүрегіңнің аумыра сай. Қапы кеткен сөзімнің ішінде болса күнә сай. Мені тастап кеткенде қанды ма сүгір тараның. Қарнымға дейін көзің ес қуаттай баланың. Басыңа да келіп тарынып, жылап тұр тұрмын ау Сағынып. Мені тастап бардыңа-ай жатырсың сүгір Жағада. Ау-о-о-о. Сонда сүкең бұлай деп ұзақбайға жоқ қайтар мағынасы Кетті. Кешегі өміріңе шүкір Едім. Алдыралла бергеніңе шүкір едім. Ал сөйледім он алты да тілім менен. Мен едім сөз жауаптан сұрынбаған. Кеше әкем еді қарт пеңдендік Жүгіңе жырлама сүгір балам күнә деген. Ай ақыл сабыр сөзіме мұра деген. Жыршының түгі мына тақтық болар. Адамды оқи бергін балам тастап. Жер тұстан қайыр шұпрақ көрмейсің ау бір күн Кетерсің ау босқа ақша. Абасқан екен тарыланың. Ай әкеме қарсы сөз айтып. Зәл болды менің арлығыным. Өзіңнің өсіңгің еске түскенде тістеулі болды бар Мағым. Әкеме сонда сөйледім. Жырлама дейсің жан бапа осы айтқаның маған жөн ба Деп. Күнә болса жыршылық абыл мен қабыл екеуін жеті Түр сазбен туғызған оны мен ба деп. Қасында тұрып солардың кіндігін кесіп жан бапа азалы Айтқан сен ба деп. Тәңірдің берген өзіңді жырлама Дейсің ба пекіне ше молда болсаң да. Ай осы айтқаның маған жөн ба деп. Ай сүйткенде сүгірмен едім. Ай сондағын әкем айтқаны. Жырдың бұ түбі болмайды. Ай бұйрықсыз мына бай терек жапырағы солмайды. Бас шырағым жырлай бер. Көрерсің деді маңайдан бап төгіліп таңғайдам. Ай қарылық сіркің келгенде. Тары қарсы ау баладан айырыларсың сөгінді ініменен Ағадан. Шүгір деп саған қарамас қолында дерек бар Адам. Сенің қалған қазақтың көкірегі қара дар лалай. Сыйламайды сендердей ақым болған балалай. Он бала көрдің Алладан. Айырыларсың ау тоғыз ай төгірлік еткен санадан. Ей саған көзін салма баласы түп өскен бай адам. Ақыл айттым ғой шырағым алар ма деп тіліңнен. Не көрерсің оқымай Құран жаға лизь білімнен. Қарылық етіп бір күні аяққа салар сал мағын. Көзіңді ашып қарасай сені мына кемпе кемпи іште Жатқан жан жағың. Жаратқан Алла жан қылып бір қысым мына топырақ Кеудеңе салған бір шұбын бәрінен тәтті жан қылып. Кетерсің ау құллым бапаңды бір күн зар қылып. Сегіз арұ сұрағың тарқаған жоқ еді ау құралың. Осының айтқан бапамның тілін мына алмаған белгілі Сүгірмен едім. Ай өкінемін өсіңгін әкеме қарсы сөз айтып қарығыс Болды ау арлығыным. Ескі уаттан айырылып қанатымнан қайырылып Қартайғанында қаллығыным ботасы өлген түйедей Төшекте жатып зарладым. Ай қайғырма мына ұзақбай көрерсің дағы басыңа бір Құдайдың салғанын. Қамығып бір Аллаға етпен ала бір Құдай бар жаныңа Болғар пана. Бір жүрген жолдасым ау едің маған. Сәлем айт артта қалған ағаларға бесікте жаңа туған Балаларға. Буынып үш жерімнен көрде қалдым. Ай тірлікте біреуіңді көрмей қалдым. Алашқа қанша сүгір болсам дағай ағайын жаның қалып Қаланбады. Бен жатқан мамыққа бас салынбады. Көкіректе кетті қайғы армандардың қош болдың көзді Көрген тарландардың. Оғландарың қасынан шопан атаның басынан сарайым Жайлы қазылса тілегім қабыл болғаны. Ай ұмытпайды ғой жаттылар бізді бізде үйір жорығаны. Жиырмадан талай тоқтаттым қажы сөпі молданы. Әлде қайдан білейін. Сүкөң келді дегенде қазақ емес түрікпен. Қалысын жайып сыйлады өлімге бізді қимады. Куә бейді ғой жатсыған зәрр бәле шарғып алдыңдар Иманы. Көп жылама ұзақбай дағы сың еткен ұзатқай. Менен сәлем айтқайсың алталаштың баласы. Бір Алла болғай панасы. Сәлем айт ұл ұлыңға артта қалған етпесін көкірегіне Қайғы арман. Өтерген менен туылған бала болса қолында домбырарып Жыр айтпасын. Біреу өзі ұрсырады сыр айтпасын. Еңбегін ете берсін еріп өлулі балдар бесіктегі Тербеліңде. Ұзақбай көбірек мәт қошамын бір көрермін Ақыретте келгеніңді. Ақ кебін былай былай жібермейді дария толқын болып Кемермейді. Кешегің алты қанат ақ ордада. Құс жастық мамықпен сөгіп жатқан күнім. Көрмеді қартайғасын қызыл тілім. Қара жер бәрінен де мықты екен. Ататын садағыменен оқуда жоқ. Байланып үш жеріммен жатқан пақыр. Сәлем айт артта қалған ерлеріме көз көрген Құрбы-қатар теңдеріме. Әнеке Мағұтұлы қуағылғай басыма дұға қылып Келгеніңе. Сәлем айт ен жаппай қошамам бар қосардың Жыр жазуға кем жерінен-ау.